Test header

Terugblik en presentaties bijeenkomst Risicomanagement

Op donderdag 19 april kwamen weg- en waterbeheerders in Zwolle bijeen voor de bijeenkomst Risicomanagement. Deelnemers kregen een indruk van de provincies Overijssel en Noord-Holland, Dunea en Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier over de verdeling van risico’s. Hoe kijken zij terug op de risicoverdeling bij specifieke projecten?

Risico’s gaan ons allen aan

Sander Dresken, teamleider bij de Provincie Overijssel, opent de middag. Door de jaren heen is gebleken dat geld, tijd en imago kunnen leiden tot risico’s en uiteindelijk tot bijvoorbeeld faillissementen van aannemers. De bouwfraude in 2013 heeft ons geleerd dat de markt niet alleen aansprakelijk moet en kan zijn voor het ontwerp en dus ook de risico’s. Sander vertelt dat de provincie ook anders is gaan kijken naar de markt. Door letterlijk een ronde langs de aannemers te maken stapten ze af van het ‘wij-, zij-denken’. We moeten investeren in elkaar, stelt Sander. “Risico’s gaan ons allen aan”.

 

Learning by doing

Contractmanager Ansel Velthof en projectleider Marlotte Koster (Rijkswaterstaat) vertellen vervolgens over de bijzondere samenwerking bij de renovatie van de Nijkerkerbrug. Project DOEN werkt samen met de combinatie NU aan de renovatie van de brug, welke eind 2018 gereed moet zijn. Het bijzondere aan de samenwerking is dat zonder contract wordt gewerkt. Jan Hendrik Dronkers (oud DG Rijkswaterstaat) gaf akkoord voor dit concept. Ansel ver

telt dat juist in de aanbestedingsfase de samenwerking wordt gemaakt of gebroken. Daarom is Project DOEN sámen met de markt het project gaan vormgeven. Pas in de vierde en laatste fase kwamen areaalgegevens op tafel en werd gesproken over de brug zelf. In de eerste drie fases werd met de potentiële opdrachtnemers toegewerkt naar een aanpak, prijs en het vastleggen van risico’s. Daarbij werd gekozen om geen alliantievorm aan te gaan en de risico’s volledig te scheiden.

Op de vraag of het gedachtegoed is overgenomen bij andere projecten vertelt Marlotte dat het Rijksvastgoedbedrijf bij station Arnhem aan de slag gaat met project DOEN2. Volgens hetzelfde gedachtegoed, maar met een andere aanpak. Ook bij Rijkswaterstaat is dit succesvolle gedachtegoed inmiddels breder opgepakt. Bekijk hier de presentatie.

Slopen in een waterwingebied vraagt om een speciale aanpak

In een van de deelsessies vertelt Hanneke Oostrum (Dunea) over de sloop van een gebouw in het duingebied van Katwijk, waar Dunea de beheerder is. Het gebouw van 3.300 m2 waar ooit voorzuivering plaatsvond was inmiddels overbodig geworden. Door de ontmanteling van het gebouw volledig in eigen hand te houden kon de aannemer zich volledig richten op de sloop. Hierdoor zijn risico’s duidelijk gescheiden. Hanneke vertelt dat in een waterwingebied de traditionele aanpak nodig is en een aanpak van Project DOEN (werken zonder contract) minder geschikt zou zijn.

Dunea kon door de gekozen aanpak productiemiddelen, zoals actief kool, zand en grind, winnen en via Aqua Minerals en projecten in het buitenland een nieuwe bestemming geven. Daarnaast zijn chemicaliën op de eigen manier afgevoerd en kon het broedseizoen volledig worden gerespecteerd. Hanneke vertelt dat de uitvoering van de voorschriften van de provinciale milieu verordening echter niet altijd goed verliepen bij de onderaannemers. Het goed informeren van de aannemers en onderaannemers is een leerpunt voor een volgend project. Ook liep het project vertraging op doordat Staatsbosbeheer besloot het gebiedseigen zand niet te willen hergebruiken, waar PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland insprong. Bekijk hier de posterpresentatie.

Elkaar helpen waar mogelijk

Het project Vechtdal Verbinding zit momenteel in de afrondende fase voor de contractstukken, en over een aantal weken zal de aanbestedingsprocedure starten. Bij dit project is een niet veel voorkomende contractvorm gekozen en daarbij is veel aandacht voor het risicomanagement tijdens de uitvoering. Dit gaat gezamenlijk opgepakt worden, waarbij ON een bonus kan verdienen als hij (ook OG-risico's) goed weet te beheersen. Tijdens de sessie ging Sander Wassink (Provincie Overijssel) in op de achtergronden, het project zelf, de gesignaleerde knelpunten en risico's en de gekozen contractvorm.

 

Zijn tips en lessen:

  • Wacht niet tot risico's zich tijdens de uitvoering manifesteren, maar anticipeer door duidelijkheid te hebben bij het sluiten van het contract;
  • Risicobeheersing kan je niet alleen, zorg hierbij voor een goede afstemming tussen OG en ON. Elkaar helpen waar mogelijk: vooruit kijken, meedenken, voorsorteren, kennis en contacten inzetten;
  • Ga voor ‘Best for project’.

Bekijk hier de presentatie over het project Vechtdal Verbinding.

Discussie tijdens risicomanagement

Wichard Hulsbergen (HHNK) is betrokken bij dijkversterking HWBP2, bij de Markermeerdijk en bij Den Oever. Hij laat een filmpje zien over project Den Oever, waar ze nog volop mee bezig zijn. Het grootste probleem bij dit project is dat de dijk verhoogd en flink verbreed moet worden. Er is echter zeer weinig ruimte, doordat de oude dorpskern aan de ene kant van de huidige dijk ligt en aan de andere kant de bedrijven en vissers. Door verhoging en verbreding van de dijk gaat er kadecapaciteit verloren, waar de bedrijven veel bezwaar tegen hebben. Uiteindelijk is gekozen om nieuwe kades te bouwen.

Er is kortom een moeizame relatie met de “buren”. Wichard laat zien hoe de verdeling van de risico’s is vastgesteld. Discussiepunten bestaan bijvoorbeeld over de oude damwanden in de ondergrond. Cruciaal voor het vertrouwen is dat je open bent en mag zijn over risico’s. Een van de lessons learned is dat je ook moet sturen op imagorisico’s. Moeilijkheid daarbij is dat het om een ‘zacht risico’ gaat. Wanneer heb je een ‘hoog risico’, ga dan vooral het gesprek hierover aan met het projectteam. Een andere tip die Wichard meegeeft is om ook een verdeling te maken van de risico’s tussen OG en ON en deze zo expliciet mogelijk te maken. En houd vast aan de UAV-GC. De UAV-GC biedt namelijk een prima basis. Desgewenst kun je hier wel in gezamenlijkheid van afwijken. Bekijk hier de presentatie.

Klassiek opdrachtgeversschap, maar in de praktijk gedeeld partnerschap

Na een korte introductie over de taken van Dunea nemen Floor Grevink (Dunea) en Hans Wijers (Xylem-Wedeco) de deelnemers mee in de samenwerking en verdeling van risico’s bij de bouw van een pilotinstallatie met ozon-reactor. Met machines van Xylem wordt het effect van UV-straling op de waterkwaliteit getest. Bijvoorbeeld bij het in detail vastleggen van de kwaliteit doen risico’s zich voor. Maar ook het samenwerken met technologen an sich is een risico, want zij sturen aan op meer onderzoek. Je komt al snel terecht in het eerdergenoemde ‘wij-, zij-denken’. Bekijk hier de presentatie over de pilotinstallatie van Dunea.

Een uniek project voor de kust van Texel

Het project Prins Hendrikzanddijk is in oktober 2017 gegund aan de aannemer Jan de Nul. Het project, onderdeel van het landelijk Hoogwaterbeschermingsprogramma, omvat het op een innovatieve wijze versterken van 3 kilometer kust. De aannemer zal een toekomstbestendige waterkering in de vorm van duinen creëren in de Waddenzee. De werkzaamheden worden in de periode 2018-2019 uitgevoerd. Tijdens de presentatie gaan Robin Witkamp en Sander Boer van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier in op de aanbestedingsfase en de realisatiefase. Zij vertelden over risicoafweging in relatie tot de keuze voor de contractvorm, verdeling van risico's OG en ON, prikkels in het contract en de bevindingen tot nu toe.

Rondom de kust van Texel wordt veel aan dijkversterking gedaan op de traditionele manier. De 3 kilometer van de Prins Hendrikzanddijk wordt op een innovatieve manier aanbesteed, waarbij in de voorfase erg nauw met de vijf projectpartners is opgetrokken. Samen hebben zij gekeken hoe dit project het beste gerealiseerd kan worden. Daarnaast is erg goed nagedacht over de verdeling van de risico’s en hoe deze beheerst kunnen worden. Op 25 juli zal het project de realisatiefase ingaan. Bekijk hier de presentatie over het project Prins Hendrikzanddijk.

De risicomanager is een uitstervend ras

Bas Offringa is manager projectbeheersing gebiedscontracten bij de provincie Noord-Holland. Bas neemt ons mee in de relatief jonge geschiedenis van risicomanagement. 10 jaar terug was iedereen het wiel aan het uitvinden, ondertussen zijn er allerlei tools, richtlijnen en een opleiding. Bas zijn stelling is nu inmiddels: ‘de risicomanager is een uitstervend ras’. Alles is al uitgedacht, er zijn standaardrisico’s beschreven met standaardmaatregelen, dus waarom hebben we de risicomanager nog nodig?
 
De meerwaarde van de risicomanager zit hem volgens Bas veel meer in het begeleiden van het proces: zorg dat je problemen met elkaar bespreekt en helder maakt. De kracht van risicomanagement is lasagne maken van spaghetti. Spaghetti is een wirwar van draden en lasagne is overzichtelijk, daar zie je duidelijker een structuur. Bas brengt nog een voorbeeld in van een IT-project. Daar is risicomanagement nog niet echt doorgedrongen. Leerpunt in het project was dat je beter aan kon sluiten bij de belevingswereld, dus niet alleen praten over risico’s, maar over wat je wilt bereiken over x-aantal weken en dan de vraag stellen wat ervoor kan zorgen dat we dat wel of niet halen. Bekijk hier de presentatie.