Test header

Nieuwsbrief november: Veranderende strijd tegen het water

07 november 2017

Deze column is geschreven als voorwoord voor de WOW nieuwsbrief van november 2017.

In het beheersen van wat ons allemaal overkomt met water zijn we als waterbeheerders al eeuwenlang toonaangevend in de wereld. Ook als wegbeheerders krijgen we steeds meer met deze dreiging te maken.

Eeuwigdurende strijd tegen water

Het “Hans Brinker” verhaal is misschien wel bekender buiten onze grenzen dan daarbinnen. In dit boek redt de achtjarige zoon van een sluiswachter in Haarlem het land van een watersnoodramp door zijn vinger in een dijk te steken. Het schijnt dat er in vroeger jaren zelfs Amerikanen naar ons land kwamen om de plaats te bezoeken waar dit “historische feit” zou zijn gebeurd. Om de toeristen toch iets te bieden, werd er in 1950 een standbeeld van Hans Brinker geplaatst in Spaarndam. In Harlingen staat sinds 1962 een soortgelijk beeldje. Ook in Madurodam is er een thema aan Hans Brinker gewijd. Interessant detail is dat het niet Hans Brinker zelf was die in het verhaal Nederland van de ondergang redde, maar slechts een nevenpersonage. Dat doet niks af aan de kracht van deze symbolen voor de eeuwigdurende strijd van Nederland tegen het water.

Nieuwe elementen in de strijd

Maar deze strijd is aan het veranderen, er komt een nieuw element bij. Maakten we ons voorheen ‘slechts’ druk over weren van de zee; in het Deltaprogramma 2018 gaat het naast waterveiligheid ook over de beschikbaarheid van voldoende zoet water en een klimaatbestendige ruimtelijke inrichting. Over dat laatste wil ik het nu hebben.

Verticale dreiging

Ons klimaat verandert sneller dan voorzien. Was het eerst vooral de stijging van de zeespiegel die onze aandacht vroeg (horizontale dreiging), nu komt daar de toename van zogeheten clusterbuien bij. Onze ruimtelijke inrichting, in ieder geval in stedelijk gebied, is nog onvoldoende op deze verticale dreiging aangepast. De kans op vervelende wateroverlast en grote schade is aanzienlijk toegenomen.

Belangrijke rol voor weg- en waterbeheerders

In het nemen van beheermaatregelen op deze nieuwe risico’s ligt een belangrijke rol voor de water- en wegbeheerders. Kunnen onze wegen en onze kunstwerken de grote waterplenzen voldoende snel verwerken? Zijn de waterafvoeren van onze onderdoorgangen en aquaducten hierop berekend? En inspecteren we dat genoeg, houden we de doorsteken op tijd schoon? We leggen uit geluidsoverwegingen steeds meer wegtracés verdiept aan, maar moet je dat wel willen? En kunnen we al dat extra water wel op tijd bergen en vervolgens kwijt in de boezem van het waterschap? Met dat soort vragen krijgt iedere weg- of waterbeheerder onherroepelijk te maken.

Wereldwijd toonaangevend blijven

En dan zijn we bij onszelf, de WOW-ers, aangekomen. Als we wereldwijd toonaangevend willen blijven, zullen we in actie moeten komen. Alle gemeenten, waterschappen en provincies krijgen bijvoorbeeld te maken met de stresstest van het Deltaplan Ruimtelijke adaptie. Hiermee wordt dan inzicht verkregen in kwetsbare locaties met het oog op extreme neerslag, hitte, droogte en eventuele overstromingen. De volgende stap is bepalen welke adaptatiemaatregelen kunnen worden genomen om de leefomgeving aan te passen aan het veranderende klimaat. Op veel overheidskantoren zullen de meerjarenplannen moeten worden bijgesteld.

Klimaatadaptatie bij WOW

Om beide stappen goed te kunnen nemen is vanzelfsprekend informatie en kennis nodig. Vergeet daarbij vooral niet je kennisplatform WOW!! Binnenkort geeft Amsterdam Rainproof, winnaar van de WOW-prijs 2017, een webinar over dit interessante klimaatadaptatieproject. En op 17 oktober was er in het Provinsjehûs in Leeuwarden een goed bezochte regionale WOW bijeenkomst met als onderwerp ‘effecten klimaatverandering op weg- en waterbeheer’. Piet Paulusma verzekerde ons daar dat hij de komende acht jaar zeker twee schaatselfstedentochten verwacht als gevolg van de klimaatveranderingen.

Naast het opdoen van kennis en het vergaren van informatie over klimaatadaptiemaatregelen (mooi scrabble-woord) is natuurlijk de ontmoeting met collega weg- en waterbeheerders en het vergroten van je netwerk een goede toevoeging in je voorbereiding op het aangaan van de veranderende strijd tegen het water. Ook in 2018 zullen we dat als WOW faciliteren. Ennuh… zorg je zelf voor een goede stormvaste paraplu en een paar schaatsen?

Albert Stuulen

Albert Stuulen

Opgavenmanager Infrastructuur bij provincie Fryslân, lid landelijk bestuur WOW Water, lid regionaal bestuur WOW Noordoost Nederland