Test header

Agressie en geweld tegen weg- en waterbeheerders - factsheet en ervaringen

06 november 2017

Begin 2017 is er in opdracht van Platform WOW onder collega’s van Rijkswaterstaat, provincies, waterschappen, drinkwaterbedrijven en gemeenten een onderzoek gedaan naar de stand van zaken rondom ongewenst gedrag jegens onze beheerders.

Van de 513 respondenten maakte 73 procent minimaal één vorm van ongewenst gedrag mee in 2016. De meestvoorkomende vormen waren onvriendelijke bejegening, uitschelden, manipuleren/chanteren en bedreigen zonder voorwerp. Medewerkers constateren in het algemeen een verruwing en verharding van de maatschappij en een daling van respect. Mensen hebben vooral oog voor het eigenbelang en zijn sneller geïrriteerd als ze moeten wachten. De resultaten van het onderzoek zijn samengevat in deze factsheet.

Het raakt ons in de kern, twee voorbeelden

Teamleider handhaving en grondzaken bij een waterschap

Die ochtend, maandag 2 januari, zaten we bij de nieuwjaarsspeech van de secretaris-directeur van ons waterschap. Hij vertelde onder andere dat het aantal gevallen van agressie en geweld in 2016 verminderd was ten opzichte van het voorgaande jaar. Nog diezelfde dag werd ik met de dood bedreigd.

Een klant van ons was het niet eens met een keuze van het waterschap op het gebied van handhaving en grondzaken. Hij gaf aan dat hij naar het waterschap zou komen en liet ons geen keuze. Afspraak of geen afspraak hij kwam. Vanuit eerdere ontmoetingen wisten wij dat dit geen vriendelijke man was. Razend en tierend kwam hij het gebouw van het waterschap binnen. Wij besloten hem wel te ontvangen. Een uur lang hebben wij naar hem geluisterd. Daarna besteedden we de dag aan het uitzoeken van wat hij had aangedragen. Maar hoe we ook keken er waren geen mogelijkheden. Dit hebben wij hem aan het einde van de dag laten weten. Hij stond op de speaker van de telefoon toen hij mij, in het bijzijn van mijn collega, met de dood bedreigde.

Ik ben een grote vent, maar dit maakte mij klein. Het had een enorme impact op mij. Ik ben zelfs bang geweest dat hij mijn kinderen van 2 en 4 iets aan zou doen. Het komt helaas regelmatig voor dat collega handhavers eveneens op hun privéadres bedreigd worden. Ook op kantoor voelde ik mij niet meer veilig. Hij wist in welke ruimte ik op kantoor zat. Het liefst wilde ik de deur op slot doen. Ook als ik ’s avonds de hond uitliet, keek nog weken erna over mijn schouder heen.

Vanuit het waterschap heb ik veel steun gekregen. Om 16.30 werd ik met de dood bedreigd en om 18.30 zat ik met mijn leidinggevende urenlang op het politiebureau. Mijn werkgever ging letterlijk en figuurlijk achter mij staan, ook tijdens de zitting bij de rechtbank. De secretaris-directeur hield bij mij vinger aan de pols over hoe ik mij voelde, dat voelde goed!

Je weet pas hoe het voelt om bedreigd te worden als je het zelf hebt meegemaakt. Het is eigenlijk te erg voor woorden dat het tegenwoordig standaard is dat je uitgescholden wordt tijdens je werk. Dat wuiven allemaal weg. Want als we overal op reageren, komen we aan ons werk niet meer toe. Maar om echt bedreigd te worden, dat raakt je in je kern.”

Van verkeerinbeeld.nl: Ervaring weginspecteur

Een aanrijding in de Coentunnel. Een van de bestuurders weigerde het schadeformulier in te vullen. De weginspecteur, die verder anoniem wil blijven, werd erbij geroepen. “Al snel ontstond een vervelende situatie. De bestuurder die het schadeformulier niet wilde invullen zei op agressieve toon dat zijn broer er zo aankwam. Ik vertrouwde de situatie niet en probeerde de centrale te bellen. Geen bereik. Portofoon in de auto: geen bereik. Toen kneep ik ‘m echt. Ik heb toen via de alarmtelefoon in de tunnel contact proberen op te nemen met de centrale. Dat lukte gelukkig.”

Alleen was de broer sneller ter plaatse dan de politie. “Die broer begon mij uit te schelden en te bedreigen. Wat bleek? Het kleine broertje had geen rijbewijs dus moest het schadeformulier op naam van de grote broer. Maar dat is fraude en daar werk ik niet aan mee. De berger was gelukkig wel ter plaatse. Daarna kwam de politie. Toen vervolgens het kleine broertje met een lelijke grijns op zijn gezicht met zijn mobiel een foto van mij maakte en van mijn kenteken voelde ik me helemaal bedreigd. De politie kon in verband met privacy de jongen niet dwingen om de foto’s te verwijderen. Gekker kan toch eigenlijk niet? Een aantal weken daarna ben je nog alert en kijk continu over m’n schouder.”

Bange vermoedens

Willy Ariëns, teamleider waterschap Rivierenland en waterschap Hollandse Delta: "Helaas bevestigde dit onderzoek mijn bange vermoedens. Er is veel meer aan de hand dan gemeld wordt door onze medewerkers bij de leiding. Als leiding moeten we dit onderwerp bij de kop pakken, want niemand zal reageren op een vacaturetekst, waarin staat dat je in de geambieerde functie uitgescholden, bespuugd of mishandeld kan worden. En reëel gezien, is dat wel wat je kan je gebeuren tijdens je werk. Naast de gigantische kosten die gepaard gaan met agressie tegen medewerkers in het publieke domein vallen er slachtoffers. Want niet alleen diegene die het overkomt is slachtoffer, het thuisfront is net zo goed slachtoffer."

Landelijke Norm Veilig Publieke Taak

Inmiddels is besloten dat vanuit Platform WOW de Landelijke Norm Veilig Publieke Taak uit 2008 wordt onderschreven.

Deze norm stelt:

  • Agressie en geweld worden nooit getolereerd
  • Geef de professional de ruimte om zijn werk te doen
  • Volg de aanwijzingen van de professional op
  • Verstoor de (bedrijfs)orde niet

Op basis van deze norm kunnen de diverse organisaties hun eigen beleid uitbouwen, extra organisatie-specifieke normen en huisregels opstellen. In Platform WOW-verband werken wij aan een (online) toolbox omgang agressie en geweld, het opstarten van een kennisnetwerk agressie en geweld en voortdurende communicatie en aandacht voor agressie en geweld tegen medewerkers. Alle ontwikkelingen kun je volgen via de themapagina Agressie en geweld.